Wat is de betekenis van 500 jaar Anabaptisme in Midden-Amerika? Dit was de vraag die centraal stond, zowel bij de ontmoeting van de theologische bijeenkomst voor vrouwen (MTAL1) 11-13 juli,

De thematiek van de twee conferenties bood grote aanknopingspunten voor het doordenken van deze vragen. Op de banier die tijdens de bijeenkomsten van de CAMCA op het podium stond, was te zien de zestiende -eeuwse scene uit de martelaarsspiegel die ook bij alle festiviteiten van het vijfhonderdjarig jubileum van Doopsgezinden vaak is vertoond: Dirk Willemsz die zijn vervolger redt uit het ijs. De afbeelding deed me ongemakkelijk glimlachen. Want wat doet een afbeelding van een door het ijs zakkende soldaat hier in deze tropische omgeving? Oftewel, hoe kunnen we de doperse traditie in deze context begrijpen?

Het programma van deze dagen was zeer uitgebreid, en bij alle presentaties werd de relevantie van de doperse traditie benadrukt. Presentaties gingen over: de missie van de kerk (hoop en transformatie in een wereld vol crises), vredesethiek, radicale navolging en ecotheologie.

Het was opvallend hoe vrijwel alle sprekers de doperse accenten in de brede stroom van het christelijk geloof op dezelfde manier samenvatten in de volgende drieslag:

• Christus staat centraal, in het uitleggen van de bijbel en in het leven.
• Van daaruit gaat het in het leven om de navolging, de gehoorzaamheid, leven naar model van Jezus (met name hoe hij zich gedroeg in relaties: de vergevingsgezindheid, verzoening, geweldloosheid, kortom de radicale liefde)
• Het belang van de gemeente waarin deze manier van leven wordt geleerd en geoefend als in een ‘ laboratorium’.

Deze drie punten staan sterk met elkaar in verband en versterken elkaar.

Luisterend naar de krachtige manier waarop de sprekers zich uitdrukten, zou je denken dat de aarzelingen waarmee ik vanuit mijn context deelnam (hierboven genoemd) niet door hen gedeeld werden. Voor hen lijkt de relevantie van de doperse traditie in hun Midden-Amerikaanse context als een paal boven water te staan. Zowel tijdens de lezingen als in momenten waarop deelnemers hun dagelijkse ervaringen delen wordt duidelijk hoe zwaar het leven is: bendegeweld, huiselijk geweld, slechte sociaal-economische omstandigheden (onrechtvaardige arbeidsomstandigheden, werkloosheid, armoede), de slechte fysieke en mentale gezondheid en drugsverslaving zijn vormen van hartverscheurend lijden die in veel families voorkomen en ook deelnemers van CAMCA niet bespaard blijven. In deze context biedt het leven in een gemeenschap rond de levensstijl van Christus steun en houvast. MTAL en CAMCA zijn dan ook niet slechts intellectuele ontmoetingen, maar bijeenkomsten om lief en leed te delen en elkaar pastoraal steun te bieden. Er zijn veel omhelzingen, deelnemers luisteren, bidden. Er wordt veel gezongen, voor, na en tijdens de lezingen onder begeleiding van opwekkende live gitaarmuziek. Al met al een indrukwekkend gebeuren.

Voor ik afrond wil ik nog een specifieke spreker uitlichten, die vanuit zijn lezing wilde uitwoorden op mijn vragen naar een ethisch verantwoorde missionaire relatie. Wanneer de theoloog en Semilla-docent Gilberto Flores tijdens zijn lezing spreekt over de missie van de kerk, krijg ik:

• Contextueel begrip: voor je een project wilt beginnen moet je de context heel goed kennen. Ken het land, de werkelijke behoeften en het cultureel en politieke speelveld.
• Relatie voorop: ken de mensen, en het sociale speelveld. Bouw voort op relaties. Wat is de missie van de mensen ter plaatse? Het is hun missie, of een gezamenlijke missie, maar nooit jouw missie. De vraag moet niet zijn: “wat ga ik doen voor de mensen?” maar “wat zien de mensen ter plaatse als Gods werk op deze plek? Hoe kan ik hen (de broeders en zusters ter plaatse) daarbij steunen?”
• “¿Dinero? No!”. Stuur niet zomaar geld. Zo leef je namelijk opnieuw de koloniale machtsverhouding uit, en maak je mensen afhankelijk en passief. Missie is geen transactie, maar relationeel en wederzijds kameraadschap.

Voor organisaties als de DGS en ook voor het bevriende Wereldwerk lijken me dit belangrijke punten om over na te denken, te bespreken en te verwerkingen in het vorm geven van toekomstig beleid.

Iris Speckmann, DGS-besuurslid met aandachtsgebied Midden-Amerika.

Groepsfoto van CAMCA-deelnemers (foto: Karla Cuca)